History of Thai Khadi Research Institute

สถาบันไทยคดีศึกษาก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2514 เริ่มแรกมีฐานะเป็น “โครงการไทยคดีศึกษา” มีวัตถุประสงค์เมื่อแรกตั้ง ได้แก่ 1) เพื่อส่งเสริมการวิจัยค้นคว้าเกี่ยวกับสังคมไทย 2) เพื่อส่งเสริมการเรียบเรียงตำราที่เกี่ยวกับสังคมไทย 3) เพื่อสร้างผู้เชี่ยวชาญในเรื่องของสังคมไทยที่จะไปทำการค้นคว้าและสอน และ 4) เพื่อเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับสังคมไทยแก่ประชาชนทั่วไป นับว่าเป็นสถาบันแห่งแรกของประเทศไทยที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ตั้งหน่วยงานขึ้น เพื่อทำหน้าที่ศึกษาเรื่องของไทยอย่างเฉพาะทาง ทั้งนี้ยังได้รับกำลังสนับสนุน ทั้งทางความคิดและทุนทรัพย์จากผู้ทรงคุณวุฒิหลากหลายท่าน อาทิ ศาสตราจารย์ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในขณะนั้น ซึ่งทรงเป็นผู้ประทานคำแปลศัพท์อังกฤษ “Thai Studies” ว่า “ไทยคดีศึกษา” ให้เป็นชื่อของโครงการ และทรงบริจาคทรัพย์ตั้งเป็นกองทุน “นราธิปพงศ์ประพันธ์ – สุพิณ” ขึ้น เพื่อสนับสนุนการดำเนินงาน โดยมี ศาสตราจารย์ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นประธานกรรมการบริหารโครงการไทยคดีศึกษาคนแรก ซึ่งถือเป็นผู้สนับสนุนการก่อตั้งคนสำคัญด้วย และอีกประการหนึ่งการเข้ามาดำรงตำแหน่งประธานกรรมการบริหารโครงการของท่านได้นำมาซึ่งการตั้งโรงโขนธรรมศาสตร์ขึ้นในครั้งนั้น และมีการแต่งตั้งให้ ศาสตราจารย์ ดร. ท่านผู้หญิงนิออน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา ดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการคนแรกของโครงการไทยคดีศึกษา

ต่อมาในปี พ.ศ. 2518 ในสมัยของ ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เป็นอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ คือ โครงการไทยคดีศึกษาได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น “สถาบันไทยคดีศึกษา” มีฐานะเทียบเท่าคณะวิชา โดยให้ทำหน้าที่เป็นสถาบันเพื่อการวิจัยของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตลอดจนยังให้ดำเนินการวิจัยเพื่อประโยชน์ของมหาวิทยาลัย ในด้านการเรียนการสอนและการพัฒนาประเทศ

นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2520 เป็นต้นมา สถาบันไทยคดีศึกษาได้ขยายขอบเขตบทบาทความรับผิดชอบออกไป คือ การดำเนินงานในฐานะศูนย์รวมด้านการวิจัยทางวิชาการของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีหน้าที่ให้การสนับสนุนและส่งเสริมการวิจัย ตลอดจนการให้บริการต่าง ๆ เพื่อการวิจัยภายในมหาวิทยาลัย ในลักษณะการวิจัยสหวิทยาการ โดยเป็นศูนย์ให้ทุนอุดหนุนทางการวิจัย และให้บริการด้านอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานวิจัย และการเผยแพร่ผลงานวิจัย

นับตั้งแต่การก่อตั้ง สถาบันไทยคดีศึกษาได้ดำเนินงานตามพันธกิจที่มหาวิทยาลัยมอบหมายให้อย่างต่อเนื่อง คือ

การเป็นสถาบันวิจัยชั้นนำที่สร้างผลงานวิจัย
เป็นศูนย์รวมการจัดสรรทุนสนับสนุนเพื่อการวิจัยของมหาวิทยาลัย
ให้บริการวิชาการแก่สังคม ตลอดจนการทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรม

ต่อมาในปี พ.ศ. 2540 มหาวิทยาลัยจัดตั้งสถาบันวิจัยและให้คำปรึกษาแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หรือ TU RAC เพื่อทำหน้าที่เป็นหน่วยงานหลักในการให้บริการในด้านการบริหารงานวิจัย และดำเนินการวิจัยในนามมหาวิทยาลัยก็ตาม กระนั้นทั้งสองสถาบันต่างมีภารกิจหลักที่แตกต่างกัน สถาบันไทยคดีศึกษายังยึดมั่นการดำเนินงานตามพันธกิจดังกล่าวมาได้โดยตลอด จนกระทั่งเมื่อสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติมีระเบียบการพิจารณาทุนสนับสนุนการวิจัยแบบใหม่ และมีการกำหนดให้มหาวิทยาลัยตั้งคณะกรรมการขึ้น เพื่อดำเนินการกลั่นกรองคุณภาพโครงการ พร้อมทั้งจัดเรียงลำดับความสำคัญของโครงการส่งให้กับสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ เพื่อการขออนุมัติทุนสนับสนุนต่อสำนักงานงบประมาณ ผู้บริหารสถาบันฯ ในขณะนั้นจึงพิจารณาเห็นควรให้มีการยกเลิกหน้าที่ในการเป็นศูนย์รวมการจัดสรรทุนวิจัยของมหาวิทยาลัยในปี พ.ศ. 2548 

ปัจจุบัน สถาบันฯ ยังคงมุ่งให้ความสำคัญต่อการสร้างงานวิจัย การบริการวิชาการแก่สังคม เพื่อสนับสนุนการเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้ รวมถึงการทำนุบำรุงศิลปะและวัฒนธรรมในระดับที่ใกล้เคียงกัน พร้อมด้วยตระหนักถึงความสำคัญและความจำเป็นต่อการนำองค์ความรู้ที่ได้สร้างสมมาตลอดระยะเวลากว่า 50 ปี มาเผยแพร่สู่สังคมในระดับที่เข้มข้นมากขึ้น